BADANIA NAUKOWE NA KARATEKACH: CZY NADMIAR BIA\u0141KA SZKODZI?<\/p>\n
Mgr in\u017c. TOMASZ PIOTRKOWICZ<\/p>\n
Ka\u017cdy cz\u0142owiek o podwy\u017cszonej aktywno\u015bci fizycznej (sportowiec, robotnik ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cy) zu\u017cywa wi\u0119cej energii i wymaga dostarczania wi\u0119kszej ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. Spo\u015br\u00f3d sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych: bia\u0142ek, w\u0119glowodan\u00f3w, t\u0142uszczy, witamin i sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych przez wiele lat pierwsze\u0144stwo\u00a0\u00a0\u00a0 przyznawano bia\u0142kom.<\/p>\n
Sama nazwa bia\u0142ka czyli proteiny pochodzi od s\u0142owa greckiego protos tzn. \u201epierwszy”. Przez wiele lat powtarzano za wielkim chemikiem Liebigiem, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em energii s\u0105 bia\u0142ka po\u017cywienia. Dzisiaj wiemy, i\u017c organizm czerpie energi\u0119 ze spalania w\u0119glowodan\u00f3w i t\u0142uszcz\u00f3w, a bia\u0142ka s\u0105 bardzo z\u0142ym \u017ar\u00f3d\u0142em energii. Sporne pozostaje zagadnienie wykorzystania bia\u0142ka na cele nieenergetyczne: budulcowe i regulacyjne. Przez szereg lat naukowcy radzieccy, rumu\u0144scy zalecali swoim sportowcom spo\u017cywanie bardzo du\u017cych ilo\u015bci bia\u0142ka rz\u0119du 34 g na ka\u017cdy kilogram masy cia\u0142a. Amerykanie z kolei okre\u015blili dzienne zapotrzebowanie na 0,8 g\/kg masy cia\u0142a. Jednym z pierwszych, kt\u00f3ry rozprawi\u0142 si\u0119 z \u201emitem wysokoproteinowym” u sportowc\u00f3w jest ameryka\u0144ski \u017cywieniowiec R. Haas, konsultant \u017cywieniowy i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca sukces\u00f3w takich gwiazd sportu jak Lendl czy Navratilova.<\/p>\n
Wg polskich norm, kt\u00f3re wyda\u0142 Komitet \u017bywienia Cz\u0142owieka PAN w 1984 r. za wystarczaj\u0105cy poziom bia\u0142ka dla os\u00f3b ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cych uznano oko\u0142o 14% udzia\u0142u energetycznego w diecie. W 1988 r. w Instytucie \u017bywienia Cz\u0142owieka SGGW wykonano prac\u0119 naukow\u0105 w celu zbadania wp\u0142ywu ilo\u015bci spo\u017cywanego bia\u0142ka na wydolno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 student\u00f3w uprawiaj\u0105cych karate. By\u0142a to grupa student\u00f3w \u0107wicz\u0105cych od dw\u00f3ch, trzech lat w Klubie Karate \u00a0do AZS Akademii Rolniczej w Warszawie. Przeprowadzono do\u015bwiadczenie biologiczne polegaj\u0105ce na od\u017cywianiu 24 student\u00f3w przez cztery tygodnie dwiema dietami o tym samym poziomie energii (3200 kcal\/dzie\u0144) a o dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych poziomach bia\u0142ka: 15% i 22,5% udzia\u0142u energetycznego bia\u0142ka w diecie. Studenci w tym czasie trenowali trzy razy w tygodniu. Oczywi\u015bcie ka\u017cdy student by\u0142 przekonany, \u017ce spo\u017cywa t\u0119 sam\u0105 ilo\u015b\u0107 bia\u0142ka w diecie (podawano placebo). Obie (wy\u0142onione losowo) 12osobowe grupy poddano przed i po zako\u0144czeniu stosowania diet testowi wydolno\u015bciowemu. Test zdolno\u015bci wysi\u0142kowej zosta\u0142 specjalnie u\u0142o\u017cony do eksperymentu i stanowi\u0142 po\u0142\u0105czenie testu wydolno\u015bci anaerobowej z testem pulsacyjnym. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z dw\u00f3ch 30sekundowych wysi\u0142k\u00f3w o du\u017cej mocy przedzielonych wysi\u0142kiem 30sekundowym o mniejszej mocy w formie wypoczynku czynnego. Test polega\u0142 na uderzaniu pi\u0119\u015bci\u0105 gyakuzuki w pozycji zenkutsudachi z maksymaln\u0105 szybko\u015bci\u0105 i z si\u0142\u0105 przekraczaj\u0105c\u0105 pr\u00f3g si\u0142y proporcjonalny do masy cia\u0142a zawodnika. Uderzano w worek bokserski wype\u0142niony wod\u0105 o ci\u015bnieniu 123 mm Hg po\u0142\u0105czony z miernikiem bokserskim typu SWMO 3 przez 30 sekund praw\u0105 r\u0119k\u0105. Nast\u0119pnie uderzano przez 30 sek. z umiarkowan\u0105 si\u0142\u0105 w tempie jeden cios na sekund\u0119, po czym ponawiano wysi\u0142ek maksymalny lew\u0105 r\u0119k\u0105 przez 30 sek. (hidari gyakuzuki). Ca\u0142e urz\u0105dzenie stanowi\u0142o oryginaln\u0105 konstrukcj\u0119 pracownik\u00f3w Instytutu Sportu w Warszawie.<\/p>\n
<\/p>\n
Miernik mierzy\u0142 nast\u0119puj\u0105ce parametry mechaniczne testu: liczb\u0119 uderze\u0144, sum\u0119 pop\u0119du i sum\u0119 si\u0142y. Dotyczy\u0142o to warto\u015bci ponadprogowych. Podczas test\u00f3w wydolno\u015bciowych przeprowadzono badanie parametr\u00f3w r\u00f3wnowagi kwasowozasadowej krwi student\u00f3w pobieraj\u0105c krew z palca do kapilary przed wysi\u0142kiem, w 3 min. po te\u015bcie i w 30 min. po wysi\u0142ku (jest to okres czasu przyj\u0119ty za wystarczaj\u0105cy na regeneracj\u0119). Krew badano w automatycznym analizatorze pH i zawarto\u015bci gaz\u00f3w we krwi Corning 168, po\u0142\u0105czonym z drukark\u0105. Statystycznej analizy wynik\u00f3w dokonano uk\u0142adaj\u0105c program w j\u0119zyku Turbo Pascal w komputerze IBM PC\/XT. Gwoli informacji mo\u017cna poda\u0107, \u017ce \u015brednia szybko\u015b\u0107 uderze\u0144 ponadprogowych w worek przekracza\u0142a 2 uderzenia na sek. Przy sile przekraczaj\u0105cej 20 jednostek SWMO 3. Na podstawie otrzymanych wynik\u00f3w stwierdzono w grupie \u201ewysokobia\u0142kowej” brak zmian parametr\u00f3w mechanicznych i brak zmian masy cia\u0142a przy pogarszaniu si\u0119 parametr\u00f3w fizjologicznych (parametry krwi). Uznano to za wczesn\u0105 faz\u0119 pogarszania si\u0119 zdolno\u015bci restytucyjnych organizm\u00f3w student\u00f3w (wska\u017aniki fizjologiczne wyprzedzaj\u0105 bowiem zmiany fizyczne). Tak wi\u0119c spo\u017cywanie przez 4 tygodnie diety o wysokim udziale energetycznym bia\u0142ka zapocz\u0105tkowa\u0142o u student\u00f3w uprawiaj\u0105cych karate niekorzystne zmiany wydolno\u015bciowe. Nie wystarczy wi\u0119c jada\u0107 mi\u0119so bawo\u0142a, \u017ceby osi\u0105gn\u0105\u0107 si\u0142\u0119 i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 tego zwierz\u0119cia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
BADANIA NAUKOWE NA KARATEKACH: CZY NADMIAR BIA\u0141KA SZKODZI? Mgr in\u017c. TOMASZ PIOTRKOWICZ Ka\u017cdy cz\u0142owiek o podwy\u017cszonej aktywno\u015bci fizycznej (sportowiec, robotnik<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[119,117,118],"class_list":["post-1941","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-dieta-karateki","tag-dieta-w-sztukach-walki","tag-dieta-wysokobialkowa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1941"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1944,"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1941\/revisions\/1944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/karate.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}